Pil ve Akümülatörlerin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi): 2026/15

Kapsam

• Ürünler: Ek-1’de sayılan pil ve akümülatörler (ör. 8506 kapsamındaki primer piller; 8507.10 / 8507.20 kurşun-asit akümülatörler; 8507.50 NiMH; 8507.60 ve ilgili alt pozisyonlar kapsamındaki lityum-iyon ve diğer akümülatörler – GTİP bazında ayrıntılı liste Ek-1’dedir).
• Rejim: Serbest Dolaşıma Giriş.
• İstisna: Hariçte İşleme kapsamında geri gelen eşya.

Çevre Uyum İzni (Kritik Zorunluluk)

Bu Tebliğin en yüksek etkili şartı, ithalatçıların Çevre Uyum İznine sahip olmasıdır.

• Başlatma: TAREKS’te “E-İşlemler → TAREKS → Denetim Başvurusu → Ön İzin → Yeni Başvuru → Ürün Grubuna Göre Başvuru” yoluyla Çevre Uyum İzni seçilerek başlatılır.
• Karar ve belge akışı: İzni Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verir; destekleyici belgeler bu Bakanlığa ayrıca yazılı olarak iletilir.
• Operasyonel sonuç: İthalata hazırlık, yalnızca TAREKS adımlarına değil, çevre otoritesinin harici izin sürecine de bağlıdır.

TAREKS Süreci ve Risk Esaslı Model

• Tüm denetimler TAREKS üzerinden yürütülür.
• Firmalar TAREKS’e kayıtlı olmalı ve en az bir yetkilendirilmiş firma kullanıcısı tanımlamalıdır.
• Denetim, beyanname tescilinden önce yapılır (Gümrük Yönetmeliği yaklaşımı).
• Risk analizi; firma geçmişi, önceki denetimler, ürün türü/marka/model, fiyat-miktar ilişkisi, menşe/sevk ülkesi, giriş gümrüğü gibi göstergeleri dikkate alır ve istisnai hâllerde muaf görünen vakaları dahi fiziki muayeneye yönlendirebilir.

İstisnalar ve Özel Uygulamalar

• A.TR destekli ithalatlarda ve Çevre Uyum İzni mevcutsa, TAREKS doğrudan “ithal edilebilir” referansı üretebilir; ancak risk analizine bağlı olarak fiziki muayene yine de uygulanabilir.
• AQAP belgesine sahip savunma sanayii firmaları için; AQAP TAREKS’te tanımlandıktan sonra, aynı ürün için oluşturulan TAREKS referansı takvim yılı sonuna kadar müteakip ithalatlarda yeniden kullanılabilir.
• Kapsam dışı kabul edilen belirli piller (ör. kalp pili, yaşam kritik tıbbi cihazlara gömülü piller, ekipman içine kalıcı yerleştirilmiş endüstriyel piller, yalnız profesyonellerce çıkarılabilen ve süreklilik gerektiren kullanımlar, belirli bilimsel/mesleki uygulamalar) TAREKS’te “kapsam dışı” olarak beyan edilir.

Başvuru ve Muayene Adımları

• Başvuru aşaması: TAREKS’te Ek-2 (1 ve 2) belgeleri yüklenir.
• Fiziki muayene yönlendirmesi hâlinde: Ek-2 (3 ve 4) belgeleri, başvuru günü dâhil 20 iş günü içinde yüklenmelidir; aksi hâlde sonuç olumsuz olur.
• Belge bütünlüğü kuralı: Test raporları veya talep edilen diğer belgelerin yetkili tarafça düzenlenmediğinin tespiti hâlinde, diğer şartlar sağlansa dahi sonuç olumsuz olur.

TAREKS’e Yüklenecek Belgeler (Ek-2)

• Eşyanın statüsüne göre ilgili gümrük/taşıma belgeleri (özet beyan; B/L–CMR–CIM; serbest bölge formları; önceki beyanlar vb.).
• Fatura veya proforma fatura.
• Akredite laboratuvar test raporu (Atık Pil ve Akümülatörler Yönetmeliği’ndeki zararlı madde limitlerini açıkça kapsayan; asıl veya laboratuvar onaylı suret).
• Gümrük gözetimi altındaki alanda çekilmiş ürün fotoğrafları.

Gümrük Beyanı (44 No’lu Kutu)

İthalata izin verilmesi hâlinde TAREKS referans numarası üretilir ve beyannamenin 44 no’lu kutusuna yazılır.Referansın geçerliliği 1 yıldır.

Sabit Referans Numaraları (Özel Hâller)

• Posta/hızlı kargo (2009/15481 sayılı Karar – Beşinci Kısım): TAREKS başvurusu yapılmaz; 18150099115115014436576 sabit TAREKS referansı 44 no’lu kutuya yazılır.
• Geri gelen eşya (Gümrük Yönetmeliği m. 446): TAREKS başvurusu yapılmaz; 24150099915801771102479 sabit TAREKS referansı 44 no’lu kutuya yazılır.

Yaptırım ve Uyum Riski

Denetim yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, Atık Pil ve Akümülatörler Yönetmeliğine uyumdan ithalatçı sorumludur (7223 sayılı Kanun). Yanıltıcı beyanlar ve belge tahrifatı; ürün güvenliği ve gümrük mevzuatı kapsamında yaptırımlara yol açar.İthalatı reddedilen piller/akümülatörler için Tebliğ; yetkili toplama noktalarına veya lisanslı geri kazanım tesislerine (ücretli/ücretsiz) devri veya bertarafı öngörür.

Yürürlük ve Geçiş

• 2025/15 sayılı Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.
• Yürürlük: 1 Ocak 2026.
• Geçiş: 1 Ocak 2026’dan önce Türkiye’ye sevk için taşıma belgesi düzenlenen (veya mevzuata göre gümrüğe sunulan) eşya; ithalatçının talebi ve TAREKS başvurusu ile 28 Şubat 2026 dâhil eski Tebliğ kapsamında sonuçlandırılabilir.

Uyum Değerlendirmesi

Bu Tebliğ “izin + kanıt” ağırlıklıdır. Pratik risk noktaları:

1. İzin hazırlığı: Çevre Uyum İzni’nin ithalat planlamasından önce temini (karar süresi çevre otoritesine bağlıdır).
2. Test raporu kalitesi: Gerçekten akredite laboratuvar ve limitlerle birebir eşleşen kapsam (genel/soyut raporlar sık başarısızlık nedenidir).
3. Ürün kimliği tutarlılığı: Kimya, tip, model ve ambalajın rapor ve fatura ile uyumu (karışık partilerde özellikle).
4. Gümrük sahası fotoğraf süreci: Serbest bırakmayı geciktirmeyecek operasyonel iş akışı.

İlgili mevzuat dokümanına bakınız.