Çevrenin Korunmasına Yönelik Atıkların İthalat Kontrolü – Ürün Güvenliği ve Denetimi Tebliği No: 2026/3

Kapsam

Tebliğ aşağıdaki işlemlere uygulanır:

• Ek-1’de yer alan ve çevresel uygunluk denetimine tabi tüm atıklar,
• Ek-2/A ve Ek-2/B’de yer alan ve ithali kesin olarak yasak olan atıklar,
• Serbest bölgeler, Dahilde İşleme Rejimi ve diğer gümrük rejimleri kapsamında yapılan ithalatlar,
• Eşyanın serbest bırakılmasından önce sınır gümrük idarelerinde yapılan çevresel denetimler.

Transit işlemler, Basel Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülükler saklı kalmak kaydıyla, genel olarak kapsam dışındadır.

Zorunlu Çevresel Uygunluk Onayı

Ek-1’de yer alan atıkların ithalatı için, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı ilgili İl Müdürlüğü tarafından düzenlenen bir Uygunluk Yazısı alınması zorunludur.

Başlıca koşullar:

• İthalatçının lisanslı bir geri kazanım veya geri dönüşüm tesisine sahip olması veya belirli istisnalar kapsamında yer alması (örneğin dahilde işleme amaçlı kullanım),
• Atıkların radyoaktif, patlayıcı, tehlikeli veya yasaklı maddeler içermemesi ve bu tür maddelerle kontamine olmaması,
• Bazı GTİP bazlı atıklar için menşe ülkede düzenlenmiş, tercümesi yapılmış ve doğrulanmış analiz sertifikalarının sunulması.

Başvuru ve Değerlendirme Süreci

Başvurular, eşyanın varışından en az üç iş günü önce, Bakanlığın elektronik Atık İthalat/İhracat İzin Sistemi üzerinden yapılmalıdır.

Genellikle talep edilen belgeler arasında şunlar yer alır:

• Çevresel izin ve tesis lisans belgeleri,
• Ticari ve taşıma belgeleri,
• Gerekli hallerde atık analiz raporları ve menşe belgeleri,
• Atığın kullanım amacına ilişkin beyanlar.

Belirlenen süre içinde başvuru yapılmaması, başvurunun otomatik olarak reddedilmesine yol açar.

Gümrük Kontrolü ve Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar

Gümrük ve uyum perspektifinden:

• Çevresel uygunluk onayı, gümrükten çekim için zorunlu bir ön koşuldur,
• Uygun bulunmayan atıkların Türkiye’ye girişine izin verilmez; eşya ithalatçının masraflarıyla geri ihraç edilir veya üçüncü bir ülkeye transit edilir,
• Atığın “ürün” olarak beyan edilmesi gibi yanlış sınıflandırma girişimleri, ispat yükünü tamamen ithalatçıya yükler ve ciddi ithalat sonrası denetim riskleri doğurur,
• Gümrükten çekilmiş olması, çevresel sorumluluğu ortadan kaldırmaz; denetimler sonradan da yapılabilir.

Geçerlilik ve Hukuki Etki

• Uygunluk Yazısı, sevkiyata özgüdür ve devredilemez,
• İthal edilen atıklar satılamaz, devredilemez veya üçüncü kişilere yönlendirilemez,
• İthalat sonrası tespit edilen uygunsuzluklar geriye dönük yaptırımlara yol açar.

Yaptırım ve Uyum Riski

Tebliğ, özellikle aşağıdaki alanlarda yüksek denetim hassasiyeti getirmektedir:

• Plastik, kauçuk, tekstil, pil ve elektronik atıklar,
• “Ürün – atık” ayrımına dayanan ithalat işlemleri,
• Çevresel izinlerin muaf tutulduğunun varsayıldığı Dahilde İşleme Rejimi kapsamındaki ithalatlar.

İhlaller şu sonuçlara yol açabilir:

• 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari para cezaları,
• Gümrük cezaları ve el koyma işlemleri,
• Çevresel izinlerin ve gelecekteki ithalat yetkilerinin askıya alınması veya iptali.

Yürürlükten Kaldırılan Mevzuat ve Yürürlük Tarihi

• 2025/3 sayılı Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır,
• 2026/3 sayılı Tebliğ 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir,
• Yürürlük tarihinden önce sevk edilen eşya için, daha lehe hükümler bulunması hâlinde 45 günlük geçiş süresi uygulanır.

Uyum Değerlendirmesi

Profesyonel gümrük danışmanlığı bakış açısıyla:

• Atık ithalatları, istisnalar bulunsa dahi artık yüksek riskli işlemler olarak değerlendirilmektedir,
• İthalatçılar; GTİP, atık kodu, izin durumu, tesis lisansı ve laboratuvar belgelerini kapsayan bir yükleme öncesi uyum haritalaması yapmalıdır,
• “Atık mı, ürün mü?” ayrımına ilişkin her türlü belirsizlik sevkiyat öncesinde giderilmeli, sınırda çözüm aranmamalıdır,
• Aksi hâlde ithalatçı geri döndürülemez operasyonel ve mali sonuçlarla karşı karşıya kalabilir.

İlgili mevzuat dokümanına bakınız.