Türkiye – Tarım ve Orman Bakanlığının Kontrolüne Tabi Ürünlerin İthalat Denetimi (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/5)

Kapsam

Tebliğ, eklerde yer alan ürünleri kapsamakta olup, yapısal olarak aşağıdaki ana grupları içermektedir (sınırlayıcı olmamak üzere):

• Ek-1/A ve Ek-1/B: Veteriner kontrollerine tabi hayvanlar ve hayvansal ürünler
• Ek-2: Gıda/yem sanayinde kullanılan bitkisel ürünler ile gıda ile temasa yönelik materyaller
• Ek-3: Çoğaltım materyalleri (tohum, fide, fidan, soğan vb.)
• Ek-4: Veteriner biyolojik ürünler
• Ek-5: Veteriner tıbbi ürünler ve bunlara ilişkin hammaddeler
• Ek-6/A – 6/C: Bitki koruma ürünleri ve hammaddeleri (yasaklı/kısıtlı olanlar dâhil)
• Ek-7: Bitki sağlığı (tarımsal karantina) kapsamındaki ürünler
• Ek-12: Orman çoğaltım materyalleri (özel rejime tabi)

Tebliğ;

• Serbest Dolaşıma Giriş,
• Dahilde İşleme,
• Hariçte İşleme,
• Gümrük Kontrolü Altında İşleme,
• Geçici İthalat

rejimlerine uygulanmakta; Ek-12 kapsamındaki bazı ürünler için Transit ve Antrepo rejimlerini de içermektedir.

Zorunlu Bildirim / Belge Sistemi

Ürün grubu ve ilgili ek sınıflandırmasına göre, ithalat işlemlerinde aşağıdaki yükümlülüklerden biri veya birkaçı aranır:

• Ön Bildirim:(Özellikle Ek-1/A–1/B, Ek-2 ve Ek-6/A kapsamındaki ürünler için, ilgili ikincil mevzuata göre)
• Kontrol Belgesi (ön ithalat izni):(Başta Ek-1/A, Ek-3 ve Ek-12 kapsamındaki ithalatlar olmak üzere, zorunlu olduğu hallerde)
• Uygunluk Yazısı:Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, ilgili eklerde yer alan ürünler (ve belirli şartları sağlayan ek dışı ürünler) için düzenlenir.
• Veteriner Giriş Belgesi:Ek-1/A ve Ek-1/B kapsamındaki ürünlerde, gerektiğinde sevkiyata eşlik eder ve ilk varış noktasına kadar geçerlidir.
• Uygunsuzluk Yazısı:Denetimler sonucunda mevzuata aykırılık tespit edilmesi hâlinde düzenlenir ve ithalatın reddi sonucunu doğurur.

Uygun olan durumlarda bu belgeler Tek Pencere Sistemi üzerinden elektronik belge olarak düzenlenebilir.

Başvuru ve Değerlendirme Süreci

İthalatçılar, ürünün tabi olduğu ek ve kategoriye göre gerekli bilgi ve belgeleri Tarım ve Orman Bakanlığına sunmakla yükümlüdür.

• Kontrol Belgesi gerektiren ürünlerde, başvuru ithalat öncesinde yapılır.
• Bazı yaban hayatı veya ormancılık ürünleri için özel başvuru formları öngörülmüştür.

Değerlendirme sonucunda Bakanlık tarafından;

• Uygunluk Yazısı,
• Uygunsuzluk Yazısı,
• veya ilgili diğer belge düzenlenir.

Bir ürünün birden fazla ekte yer alması hâlinde, her ithalat işlemi için tek bir Uygunluk Yazısı düzenlenir ve tüm mevzuat gerekliliklerini kapsayacak şekilde yapılandırılır (karma istisna hallerine ilişkin özel yaklaşım dâhil).

Uygulama ve Gümrük Beyanı Açısından Esaslar

• Ek kapsamındaki ürünler için, gümrük işlemleri sırasında Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından düzenlenmiş Uygunluk Yazısı aranır.
• Tebliğ kapsamında istisna veya kapsam dışı kabul edilen hallerde, ithalatçı Beyanname 44 no’lu kutuda ilgili sabit referans numarasını beyan eder; bu durumda ön bildirim, Kontrol Belgesi veya Uygunluk Yazısı düzenlenmez.
• Tebliğ açıkça belirtmektedir ki; belirli sabit referans numaraları ile yapılan ithalatlarda gümrük idaresi ayrıca nihai kullanım araştırması yapmaz. Ancak, doğru kullanım ve sonraki devreler tamamen ithalatçının sorumluluğundadır.
• GTİP’in gümrük idaresince değiştirilmesi hâlinde, süreç Bakanlık ile koordinasyon içinde yürütülür ve Uygunluk Yazısı nihai sınıflandırmaya göre uyarlanır.

Geçerlilik ve Hukuki Etki

• Kontrol Belgelerinin geçerlilik süreleri ürün grubuna göre değişiklik göstermektedir.
• Eşya Türkiye Gümrük Bölgesine girdikten ve Uygunluk Yazısı başvurusu yapıldıktan sonra, Kontrol Belgesinin süresinin dolması işlemin tamamlanmasını engellemez.
• Denizyoluyla yapılan bazı canlı hayvan ithalatlarında, mücbir sebep veya öngörülemeyen durumlarda Bakanlık sınırlı süreli uzatma verebilir.

Yaptırım ve Uyum Riski

Bu Tebliğ, uygulamada yüksek operasyonel ve uyum riski taşımaktadır. Başlıca sonuçlar:

• Uygunsuzluk bildiriminde ithalatın reddi,
• Ürün grubuna göre; menşe ülkeye iade, imha, gümrüğe terk veya Bakanlıkça belirlenen diğer tedbirler,
• Yanlış beyan, yanıltıcı bilgi, belge sahteciliği veya belge tahrifatında ağır yaptırımlar.

Yaptırımlar;

• 7223 sayılı Kanun,
• 4458 sayılı Gümrük Kanunu,
• ilgili tarım, veteriner ve bitki sağlığı mevzuatıçerçevesinde uygulanır.

En sık karşılaşılan risk alanı; ürünün amacı, ek kapsamı, gerekli ön bildirim / Kontrol Belgesi ve Beyanname 44. kutu referans mantığı arasındaki uyumsuzluktur.

Yürürlük

• ÜGD: 2025/5 yürürlükten kaldırılmıştır.
• Tebliğ 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
• Geçiş hükümleri, Tebliğde öngörülen şartlar çerçevesinde uygulanır.

Uyum Değerlendirmesi (Profesyonel Bakış)

Bu Tebliğ, ithalatçılar açısından ön hazırlık ağırlıklı (front-loaded) bir uyum rejimidir:

• Ürünün hangi ekte yer aldığı ve izlenecek yol (Uygunluk Yazısı, Kontrol Belgesi + Uygunluk veya sabit referans istisnası) sevkiyat öncesinde netleştirilmelidir.
• Ticari belgeler (fatura/proforma, ürün tanımı, kullanım amacı) doğru ek mantığı ile birebir uyumlu olmalıdır; aksi hâlde gecikme veya uygunsuzluk kaçınılmazdır.
• Bitki sağlığı ve veteriner kontrolleri giriş noktasına duyarlıdır; giriş gümrüğü, yönlendirme ve denetime hazırlık süreleri doğrudan süreleri etkiler.
• Nihai kullanım beyanına dayanan istisnalarda, ithalat sonrası transfer ve kullanım kontrolleri özellikle önemlidir; sorumluluk gümrükten sonra da devam eder.

İlgili mevzuat dokümanına bakınız.