Türkiye – Standartlara Uygunluk Kapsamında İthalat Denetimi (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/1)

Kapsam

• Kapsama giren rejim: Serbest Dolaşıma Giriş
• Ürünler: Ek-1’de GTİP bazında sayılan ve karşılarında ilgili TSE standartları belirtilen ürünler
• Kapsam dışı: Hariçte İşleme Rejimi kapsamında geri gelen eşya

Bu Tebliğ, ithalat aşamasında ürünlerin;

• İlgili zorunlu standartlara,
• Teknik düzenleme ve ürün güvenliği gereklerineuygunluğunun denetlenmesine yöneliktir.

Zorunlu Denetim Mantığı (Gözetim Değil, Standart Uygunluğu)

Bu Tebliğ klasik anlamda bir “ithalat gözetim belgesi” rejimi getirmez. Uygulamadaki zorunlu unsur:

• Ek-1 kapsamındaki ürünler için TAREKS başvurusu yapılması,
• Risk analizine göre TSE tarafından yürütülen uygunluk denetimi,
• Olumlu sonuç halinde TAREKS referans numarası üretilmesidir.

TSE, bu Tebliğ kapsamında yetkili denetim birimi olarak hareket eder.

Başvuru ve İnceleme Süreci

Genel işleyiş:

• İthalatçı TAREKS’te tanımlı olmalı ve en az bir yetkilendirilmiş firma kullanıcısı bulunmalıdır (UGD: 2025/28).
• Başvuru, e-Devlet / Bakanlık e-hizmetleri üzerinden TAREKS aracılığıyla yapılır.
• Sistem bir başvuru numarası üretir ve dosya TSE’ye yönlenir.
• Risk analizi sonucuna göre başvuru:

Zamanlama ve belge kuralları (kritik noktalar):

• Denetimler gümrük beyannamesi tescilinden önce yapılır.
• Fiziki muayeneye sevk edilen dosyalarda, istenen belgeler başvuru günü dâhil 20 iş günü içinde TAREKS’e yüklenmelidir.
• Süresinde belge yüklenmemesi olumsuz sonuç doğurur.
• İdare ilave bilgi/belge talep edebilir.
• Bildirimler, firma kullanıcılarının TAREKS’te kayıtlı e-posta adreslerine yapılır; bildirimin firmaya ulaşmamasından idare sorumlu değildir.

Gümrük Kıymeti ile İlişki

Bu Tebliğ bir kıymet belirleme veya kıymet kontrol aracı değildir. Amaç, ürünün standartlara ve teknik gereklere uygunluğunun denetlenmesidir.Bununla birlikte:

• TAREKS’e yüklenen fatura, proforma ve teknik belgelerin doğru ve sahih olması zorunludur.
• Sahte, tahrif edilmiş veya yetkisiz üçüncü kişilerce düzenlenmiş belgeler, diğer şartlar sağlansa dahi olumsuz denetim sonucuna yol açar.

Geçerlilik ve Hukuki Etki

• Olumlu sonuç halinde üretilen TAREKS referans numarası, gümrük beyannamesinin 44 no’lu kutusunda beyan edilir.
• Referans numarasının geçerlilik süresi 1 yıldır.
• Kritik hukuki not:TAREKS referans numarası;

Yaptırım ve Uyum Riskleri

Bu Tebliğ, uygulamada yüksek riskli bir denetim alanı oluşturur:

1) Risk analizi ve fiziki muayene olasılığıBeklenen “doğrudan referans” akışı, risk analizine bağlı olarak her aşamada fiziki muayeneye dönebilir.

2) Olumsuz sonuç ve itirazUygunsuzluk tespit edilirse denetim olumsuz sonuçlanır.İthalatçı, bildirimden itibaren 15 iş günü içinde test sonuçlarına itiraz edebilir; mevzuatın izin verdiği hâllerde farklı bir standart üzerinden yeniden test talep edilebilir.

3) “Teknik problem” taahhüdü ve ağır mali sonuçlarBazı ürünlerde testin hemen yapılamaması hâlinde Ek-3 Teknik Problem Taahhütnamesi istenebilir.Bu durumda:

• Ürün test tamamlanana kadar devredilemez ve piyasaya arz edilemez.
• Uygunsuzluk kesinleşirse, bildirimden itibaren 30 iş günü içinde yeniden ihracat zorunludur.
• Taahhüdün ihlali hâlinde, CIF bedelin %60’ı tutarında bedel kamu alacağı olarak tahsil edilir.

4) Sonradan kapsam tespitiBeyan sonrası kontrollerde ürünün GTİP’inin Ek-1 kapsamında olduğu anlaşılırsa, dosya ilgili kuruma intikal ettirilir ve ürün güvensiz bulunursa sonuç geriye dönük olarak olumsuz değerlendirilebilir.

5) Firma kullanıcısı yaptırımlarıMevzuata aykırı işlem yapan firma kullanıcılarının yetkileri 1–12 ay askıya alınabilir; firmanın başvuruları aynı süreyle sistematik fiziki muayeneye yönlendirilebilir.

Yürürlükten Kaldırma ve Yürürlük

• Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2025/1 yürürlükten kaldırılmıştır.
• Tebliğ 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
• Geçiş hükmü: Taşıma belgesi 1 Ocak 2026’dan önce düzenlenen veya bu tarihten önce gümrüğe sunulan eşyada, ithalatçı talep ederse 28 Şubat 2026 tarihine kadar eski Tebliğ hükümleri uygulanabilir (TAREKS başvurusu şartıyla).

Uyum Değerlendirmesi

2026/1 sayılı Tebliğ, teorik değil operasyonel disiplin gerektirir. İthalatçılar için temel aksiyonlar:

• Sözleşme ve sevkiyat öncesinde, ürünün GTİP’inin Ek-1’de yer alıp almadığını ve doğru TSE standardını netleştirmek.
• Beyan öncesi TAREKS altyapısını ve firma kullanıcılarını hazır tutmak.
• Fiziki muayene hâlinde 20 iş günü kuralını operasyonel olarak garanti altına almak.
• “Teknik problem” taahhüdünün ciddi ticari ve mali sonuçlar doğurduğunu iç prosedürlere yansıtmak.
• TAREKS referansını nihai uyum belgesi gibi görmemek; ürün güvenliği ve teknik dosyaları ayrı ve güçlü şekilde muhafaza etmek.

İlgili mevzuat dokümanına bakınız.