Tekstil ve Deri Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliği – Tebliğ No: 2026/18

Kapsam

Tebliğ, Serbest Dolaşıma Giriş rejimi kapsamında ithal edilecek ve Ek-1’de listelenen ürünlere uygulanır.

Dayanak alınan temel mevzuat altyapısı şunlardır:

• KKDİK Yönetmeliği (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması),
• Genel Ürün Güvenliği Mevzuatı (özel bir teknik düzenleme bulunmayan veya sağlık/güvenlik hükmü içermeyen hâllerde),
• Belirli tüketici ürünlerinin uygunluk denetimine ilişkin Tebliğler.

TAREKS Esaslı Denetim Modeli

Tüm ithalat denetimleri TAREKS üzerinden ve risk analizi temelinde yürütülür. Risk değerlendirmesinde; firma geçmişi, önceki denetimler, ürün türü, marka/model, fiyat-miktar ilişkisi, menşe ve sevk ülkesi, giriş gümrük idaresi gibi çok sayıda kriter dikkate alınır.

• Firmaların TAREKS’e kayıtlı olması ve en az bir yetkilendirilmiş firma kullanıcısı tanımlaması zorunludur.
• Denetimler, Gümrük Yönetmeliği’nin 181/4’üncü maddesi uyarınca beyanname tescilinden önce gerçekleştirilir.

Başvuru Süreci

Yetkilendirilmiş firma kullanıcısı, başvuruyu TAREKS üzerinden (Bakanlık e-işlemler veya e-Devlet) yapar ve gerekli belgeleri sisteme yükler. TAREKS, başvuruya bir başvuru numarası atar.

Başvuruya girilen bilgi ve belgelerin doğruluğundan hem ithalatçı hem de firma kullanıcısı sorumludur.

İstisnalar ve Özel Durumlar

• A.TR dolaşım belgesi TAREKS’te beyan edilen eşya için sistem otomatik olarak referans numarası üretebilir; ancak risk analizine bağlı olarak fiziki muayene yine de yapılabilir.
• Geri gelen eşya (Gümrük Yönetmeliği m. 446): TAREKS başvurusu yapılmaz; Tebliğde öngörülen gümrük işlem kuralları uygulanır.
• Posta ve hızlı kargo kapsamındaki eşya: TAREKS başvurusu yapılmaz; Tebliğde belirtilen sabit TAREKS referans numarası 44 no’lu kutuya yazılır.

Fiziki Muayene ve Belge Süreleri (Yüksek Operasyonel Risk Alanı)

Eşya fiziki muayeneye yönlendirilirse, Ek-2’de sayılan ilave belgeler başvuru gününü de kapsayacak şekilde 20 iş günü içinde TAREKS’e yüklenmelidir. Süresinde yüklenmeyen başvurular olumsuz sonuçlandırılır.

Ayrıca:

• Bakanlık ilave bilgi/belge talep edebilir.
• Yüklenen test raporu veya belgelerin yetkili kurum tarafından düzenlenmediğinin tespiti hâlinde, diğer şartlar sağlansa dahi sonuç olumsuz olur.

TAREKS’e Yüklenecek Zorunlu Belgeler (Ek-2)

Başlıca belgeler şunlardır:

• Eşyanın statüsüne göre ilgili gümrük/taşıma belgesi (özet beyan, konşimento, CMR, CIM, serbest bölge formları, antrepo/ geçici ithalat belgeleri vb.).
• Fatura veya proforma fatura.
• Akredite laboratuvarlardan alınmış, KKDİK kapsamında azo boyar maddeler/boyalar uygunluk test raporu.
• Gümrük sahasında (bağlı alan) çekilmiş ürün fotoğrafları.

Gerekli görüldüğünde asıllar veya onaylı suretler talep edilebilir.

Kimyasal Test Odağı – Uygulamadaki Anlamı

Tebliğ, ürün türüne göre ilave kimyasal test risklerini açıkça işaret etmektedir:

• Ayakkabılar (Fasıl 64): nikel (uzun süreli cilt teması), fitalatlar, DOK, DMFu, Krom VI vb.
• Diğer ürünler: APEO, alev geciktiriciler, PAH, DMF/DMFu, kurşun, kadmiyum, Krom VI, nikel (ilgiliyse).
• Çocuk giyim ürünleri ayrıca ip/kordon güvenliği ve yanıcılık kriterleri açısından değerlendirilir.

Bu durum, ithalatçılar için yalnızca belge değil, kimyasal uygunluk kanıtı ve teknik dosya hazırlığı gerekliliğini öne çıkarmaktadır.

Gümrük Beyanı Uygulaması

İthalata izin verilmesi hâlinde TAREKS bir TAREKS referans numarası üretir. Bu numara, gümrük beyannamesinin 44 no’lu kutusuna yazılır.Geçerlilik süresi 1 yıldır.

Sonradan GTİP değişikliği ile eşyanın Ek-1 kapsamına girdiğinin tespiti hâlinde, eşya gümrük gözetimi altındaysa denetime yönlendirilebilir.

Yaptırım ve Uyum Riski

Denetim yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, ürün uygunluğundan ithalatçı sorumludur. TAREKS referans numarası, ürünün tamamen güvenli olduğunu göstermez; yalnızca ithalata ilişkin kontrol sonucudur.

Uyumsuzluk hâlinde; 7223 sayılı Kanun, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında yaptırımlar uygulanır. Tekrarlanan veya ciddi ihlaller, firmanın risk profilini kalıcı olarak olumsuz etkileyebilir.

Yürürlük ve Geçiş

• 2025/18 sayılı Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.
• Yürürlük tarihi: 1 Ocak 2026.
• Geçiş hükmü: 1 Ocak 2026’dan önce taşıma belgesi düzenlenmiş (veya mevzuata göre gümrüğe ibraz edilmiş) eşya için, 28 Şubat 2026 tarihine kadar eski Tebliğ kapsamında işlem yapılabilir (talep edilmesi ve TAREKS başvurusu yapılması şartıyla).

Uyum Değerlendirmesi

Uygulama, sıkı ve risk odaklı bir ithalat kontrol rejimi getirmektedir. Firmalar için dört temel pratik kontrol öne çıkmaktadır:

1. TAREKS hazırlığı: firma kaydı, yetkili kullanıcılar ve iç sorumluluk yapısı.
2. Belge disiplini: taşıma/gümrük belgeleri ile ticari belgelerin TAREKS verileriyle birebir uyumu.
3. Laboratuvar test stratejisi: özellikle azo boya uygunluğu başta olmak üzere, riskli ürünler için geniş kimyasal panellerin önceden planlanması.
4. Gümrük sahası fotoğraf süreci: operasyonu aksatmayacak şekilde uygulanabilir bir fotoğraf iş akışı.

Bu alanlardan herhangi birindeki zafiyet; olumsuz denetim, gecikme ve artan risk profiliyle sonuçlanır.

İlgili mevzuat dokümanına bakınız.