Yapı Malzemelerinin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi): 2026/14

Kapsam

• Ürünler:
• Rejim: Serbest Dolaşıma Giriş.
• İstisna: Hariçte İşleme kapsamında geri gelen eşya.

Başvuru ve İnceleme Süreci

• Sistem: Tüm denetimler TAREKS üzerinden ve risk analizi ile yürütülür.
• Ön koşullar: İthalatçının TAREKS’e kayıtlı olması ve en az bir yetkilendirilmiş firma kullanıcısı bulunması gerekir (genel çerçeve: UGD 2025/28).
• Zamanlama: Kontroller beyanname tescilinden önce yapılır (Gümrük Yönetmeliği m. 181/4 yaklaşımı).
• Risk analizi göstergeleri: Firma geçmişi, önceki ithalat denetimleri ve piyasa gözetimi sonuçları, ithalatçı/üretici ve kullanıcı verileri, giriş gümrüğü, ürün türü/marka/model, fiyat-miktar ilişkisi, menşe/sevk/ticaret ülkesi ve diğer risk göstergeleri.

Belge Sunum Mantığı

• Başvuru aşaması: Firma kullanıcısı TAREKS başvurusunu yapar ve Ek-3 (1 ve 2) belgelerini yükler.
• Fiziki muayene yönlendirmesi hâlinde: Ek-3 (3 ve 4) belgeleri, başvuru günü dâhil 20 iş günü içinde yüklenmelidir. Sürenin kaçırılması olumsuz sonuç doğurur.
• Belge bütünlüğü kuralı: Yüklenen Performans Beyanı, test raporları veya istenen diğer belgelerin yetkili tarafça düzenlenmediğinin tespiti hâlinde, diğer unsurlar uygun görünse dahi sonuç olumsuz olur.

Otoritenin Fiilen Bakacağı Uyum Kanıtı

Bu Tebliğ “belge odaklıdır” ve yükümlülükler, ürünün Ek-1 mi Ek-2 mi olduğuna göre ayrışır:

A) Ek-1 ürünler (CE işareti zorunlu)

Uygunluk kanıtı, ürünün tabi olduğu AVCP/PDDDS sistemine birebir uymalıdır (Tebliğ, 1+, 1, 2+, 3 ve 4 sistemlerini açıkça referanslar). Uygulamada:

• Performans Beyanı (DoP) + güvenlik/kullanım talimatları; gerekiyorsa tehlikeli madde/kimyasal bilgi formları.
• PDDDS 1+ / 1: Onaylanmış Kuruluş tarafından düzenlenen Performans Değişmezliği Sertifikası (ürün belgelendirmesi kapsamında).
• PDDDS 2+: Onaylanmış Kuruluş tarafından düzenlenen Fabrika Üretim Kontrolü (FPC) Sertifikası.
• PDDDS 3: Yetkili/uygun laboratuvar tarafından düzenlenen tip test raporları.

B) Ek-2 ürünler (CE işareti zorunlu değil)

İki pratik hat öne çıkar:

• Ürün “G işareti” taşıyorsa, uyum kanıtı Türkiye’deki G işareti çerçevesine göre yürütülür (Tebliğde atıf yapılan uygulama mevzuatı dikkate alınır).
• G işareti yoksa, ithalatçı ulusal standartlara veya ISO/CEN eşdeğer standartlara uygunluğu çoğunlukla test raporları ile kanıtlar (yabancı dilde ise onaylı Türkçe çeviri gerekir).

TAREKS’e Yüklenecek Belgeler (Ek-3)

• Eşyanın statüsüne göre ilgili gümrük/taşıma belgeleri (özet beyan; B/L–CMR–CIM; serbest bölge formları; antrepo/geçici ithalat için önceki beyanlar; talep edilirse gümrük beyannamesi).
• Fatura veya proforma fatura.
• Uygunluk kanıtı belgeleri (gerekli hâllerde onaylı Türkçe çeviri ile).
• Gümrük gözetimi altındaki alanda çekilmiş ürün fotoğrafları.

Geçerlilik ve Hukuki Etki

Denetim olumlu sonuçlanırsa TAREKS bir TAREKS referans numarası üretir; ithalatçı bu numarayı beyannamenin 44 no’lu kutusuna girer.Referans numarasının geçerliliği 1 yıldır. TAREKS referansı, ürünün genel anlamda “tam uyumlu/güvenli” olduğunun belgesi değildir; yalnızca ithalat işlemi açısından bir kontrol çıktısıdır.

44 No’lu Kutu Uygulaması – Sabit Referans Numaraları (Özel Hâller)

Bu Tebliğ, operasyonel açıdan kritik üç sabit referans senaryosu içerir:

• Dahilde İşleme ikincil işlem görmüş eşya (DİR Kararı kapsamı): DİR kapsamında elde edilen ürün, Ek-1/Ek-2 kapsamına girerek Serbest Dolaşıma sokulacaksa TAREKS başvurusu yapılmaz; 44 no’lu kutuya 18140099152013143475484 yazılır.
• Posta/hızlı kargo (2009/15481 sayılı Karar – Beşinci Kısım): TAREKS başvurusu yapılmaz; 18140099114115014436576 yazılır.
• Geri gelen eşya (Gümrük Yönetmeliği m. 446): TAREKS başvurusu yapılmaz; 24140099914710012931030 yazılır.

Yaptırım ve Uyum Riski

Denetim yapılsın yapılmasın, ithalatçı 305/2011/AB Yapı Malzemeleri rejimi ve ilgili kurallara uyumdan sorumludur (7223 sayılı Kanun). Sonradan yapılan kontrollerde GTİP’nin Ek-1/Ek-2 kapsamına girdiğinin tespiti hâlinde gümrük idaresi ilgili otoriteyi bilgilendirebilir; ürün güvensiz bulunursa süreç olumsuz uygunluk olarak değerlendirilebilir.Yanıltıcı beyan, belge tahrifatı ve uyumsuzluklarda; ayrıca firma kullanıcısı yetki askısı (1–12 ay) ve 1–12 ay sistematik fiziki muayeneye yönlendirme gibi TAREKS yönetişim yaptırımları gündeme gelebilir.

Yürürlük ve Geçiş

• 2025/14 sayılı Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.
• Yürürlük: 1 Ocak 2026.
• Geçiş: 1 Ocak 2026’dan önce sevk edilen (taşıma belgesi düzenlenen veya mevzuata göre gümrüğe sunulan) eşya; ithalatçının talebi ve TAREKS başvurusu ile 28 Şubat 2026 dâhil eski Tebliğ kapsamında sonuçlandırılabilir.

Uyum Değerlendirmesi

Yapı malzemelerinde serbest bırakma riski çoğunlukla “ürünün dosyasının doğru raya oturup oturmadığına” bağlıdır:

• AVCP/PDDDS eşlemesi (Ek-1): DoP ve sertifikaların 1+/1/2+/3/4 sistem gereğine uymaması, TAREKS’te hızlı şekilde olumsuza döner; özellikle onaylanmış kuruluş belgesi gereken ürünlerde.
• Çeviri ve izlenebilirlik: Yabancı dil DoP/sertifika/test raporları için onaylı Türkçe çeviri ve tutarlı ürün kimliği (marka/model/seri) kritik blokaj noktasıdır.
• Ek-2 standart uyumu: CE zorunlu değilse, test raporlarının ilgili TS/ISO/CEN standardına ve ürün spesifikasyonuna net bağlanması gerekir.
• Gümrük sahası fotoğraf süreci: Fiziki muayene sürecinde operasyonel tıkanmayı önler.

İlgili mevzuat dokümanına bakınız.