Pan-Avrupa-Akdeniz (PAAMK) Tercihli Menşe Kurallarında 2023 Revizyonunun Türkiye’de Uygulanması

Önceki Düzenlemeye Göre Değişiklik / Teknik Özet

• Bu Yönetmelik ile, 2012 menşe kuralları yerine kademeli olarak 2023 revize PAAMK menşe kurallarının Türkiye açısından uygulanmasına ilişkin çerçeve netleştirilmiştir.
• Revizyon; menşe kazanım kriterleri, yetersiz işçilik listesi, tolerans oranları, kümülasyon (çapraz ve tam kümülasyon), muhasebesel ayrım, EUR.1 ve menşe beyanlarının elektronik düzenlenmesi, sonradan kontrol ve idari işbirliği gibi alanlarda daha güncel, sadeleştirilmiş ve AB ile uyumlu hükümler içermektedir.
• Yönetmelik; Türkiye’nin AB, EFTA, Batı Balkanlar, Barselona Süreci ülkeleri, Faroe Adaları, Moldova, Ukrayna ve diğer PAAMK tarafları ile yaptığı tercihli ticaret anlaşmalarında tek ve güncel bir menşe rejimi oluşturmayı amaçlamaktadır.
• Geçiş hükümleri ile 2012 kurallarına göre düzenlenmiş menşe ispat belgelerinin belirli süreler dahilinde kabulüne devam edilmesi sağlanmıştır.
• Yönetmelik, 1/1/2025 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Firmalar Açısından Anlamı ve Gerekli Aksiyonlar

• Menşe analizlerinin güncellenmesi: İhracatçı firmaların ürün bazlı menşe kazanım analizlerini 2023 kurallarına göre yeniden yapmaları gerekmektedir. Eski analizlerin birebir geçerli olduğu varsayılmamalıdır.
• Kümülasyon imkanlarının doğru kullanımı: Yeni kurallar, bazı ürünler için daha esnek kümülasyon imkânları sunarken, yanlış uygulama halinde menşe reddi riski doğurabilir. Tedarik zinciri bu bakışla yeniden değerlendirilmelidir.
• EUR.1 ve menşe beyanı süreçleri: Elektronik sistem üzerinden düzenleme, geriye dönük belge, ikinci nüsha ve sonradan kontrol süreçleri daha sistematik hale gelmiştir. Firmaların belge düzenleme disiplinini güçlendirmesi gerekir.
• Yetersiz işçilik riski: Ambalajlama, basit montaj, etiketleme gibi işlemler menşe kazandırmadığından, fiili üretim süreçleri dikkatle gözden geçirilmelidir.
• Sonradan kontrol ve cezai riskler: Menşe ispat belgelerine ilişkin sonradan kontroller daha etkin hale gelmiştir. Yanlış veya eksik menşe beyanı, tercihli rejimin reddi ve mali riskler doğurabilir.

İlgili mevzuat dokümanı