Gökhan Yurdakul’nin tüm yazıları

Gümrük kıymetinin tespitinde en karmaşık ve en fazla ihtilafa konu olan alanlardan biri, Gümrük Kanunun 27-1-b maddesinde yer bulan;alıcı tarafından sağlanan mal ve hizmetler ile mühendislik, geliştirme, tasarım ve teknik hizmet giderleridir. Kısaca asistler. Bu konu, özellikle ilişkili kişiler arasındaki ticarette, sıradan bir kıymet unsuru olmaktan çıkarak çok katmanlı bir risk alanına dönüşmektedir. Zira burada mesele yalnızca bir bedelin eklenip eklenmemesi değil; hangi aşamada ortaya çıktığı, ithal eşyayla bağının nasıl kurulduğu, hangi belgelerle ispatlandığı ve hangi beyan mekanizmasıyla yönetildiğidir.

Gümrük kıymeti tartışmaları çoğu zaman “fatura doğru mu?” noktasında başlar. Oysa sahada en çok can yakan dosyalar, faturası doğru olduğu hâlde hikâyesine hâkim olunmayan dosyalardır. Sözleşme, para akışı, muhasebe kayıtları ve beyannamede anlatılan ticari model aynı dili konuşuyor mu?

Jeopolitik kırılmalar, tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesi ve e-ticaret hacminin artması, gümrük süreçlerini yalnızca beyanname düzenlemekten ibaret bir operasyon olmaktan çıkarıp kurumsal risk, maliyet ve hız dengesinin yönetildiği stratejik bir alana dönüştürmüştür. Bu dönüşümde rekabet üstünlüğü, veri + süreç + uyum olgunluğu kadar, yerel uzmanlığa zamanında ve doğru biçimde erişebilmek ile de belirlenmektedir. Dağınık veri ve parçalı uzman erişimi; gecikme, ceza ve itibar riski üretirken, bütünleşik veri ve izlenebilir süreçler daha düşük toplam maliyet ve öngörülebilir teslim sağlar.

Bunu sahadan çok karşılaşılan bir örnekle somutlaştıralım. Bir ithalatçı, yurt dışındaki üreticisinden plastik parça satın alıyor. Faturada yalnızca “plastik parça” yazıyor ve GTİP doğru belirlenmiş görünüyor.

E-ticaret yapan birçok girişimci için yurt dışına satış sürecinin en kafa karıştırıcı kısmı, gönderinin nasıl beyan edileceğidir. Küçük hacimli gönderiler için ETGB (Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi) sistemi hızlı ve pratik bir çözüm sunarken, düzenli veya yüksek bedelli satışlarda Tam Beyan yöntemi hem hukuki güvenlik hem de mali avantaj sağlar. Ancak hangi durumda hangisinin kullanılacağı, çoğu zaman net değildir. Bu yazıda, Türkiye’de geçerli gümrük mevzuatına göre iki yöntemi sade şekilde karşılaştırıp, kendi iş modelinize uygun seçimi yapmanıza yardımcı olacak bir yol haritası sunuyoruz.