Türkiye – Çift Kullanımlı Malzeme ve Teknolojiler İthalatında “İthal Şehadetnamesi” ve “Nihai Kullanım Sertifikası” Onayı (İthalat: 2026/12)

Kapsam

Bu Tebliğ; kitle imha silahlarıyla bağlantılı faaliyetlerde (üretim, geliştirme, işleme, depolama, taşıma, yayılma vb.) kullanılabilme riski bulunan çift kullanımlı malzeme ve teknolojiler için, ihracatçı tarafın kendi ihracat kontrol rejimi gereği Türkiye’den talep edebildiği aşağıdaki belgelerin onay sürecini kapsar:

• İthal Şehadetnamesi (TPS-1082)
• Nihai Kullanım Sertifikası (TPS-1083)

Uygulama; atıf yapılan liste ve dokümanlarla (ör. 2021/1 sayılı Genelge, ilgili çift kullanımlı kontrol listeleri ve bunlarla ilişkili GTİP listeleri) desteklenir.

Zorunluluk ve Sorumluluk Kuralı

• İhracatçı ülke/ihracatçı, Türkiye’ye ihracat izni için bu belgeleri şart koşuyorsa, ilgili belgenin Bakanlık onayı alınır.
• Müteselsil sorumluluk kuralı öne çıkar:

Başvuru ve İnceleme Süreci

Başvuru kanalı: e-Devlet veya Bakanlık web sitesi → E-Hizmetler / E-İşlemler → İthalat Belge İşlemleri (İthalatBİS) üzerinden nitelikli e-imza ile.

E-imza yetkilendirmesi: e-imza kullanıcılarının şirket adına işlem yapabilmesi için, İthalat: 2026/19 kapsamındaki elektronik yetkilendirme sürecinin tamamlanması gerekir.

A) İthal Şehadetnamesi (TPS-1082) başvuru içeriği

• Taahhütname/Başvuru Formu (Ek-1) – yetkili imzalarla,
• Onaylatılacak İthal Şehadetnamesi (Ek-3),
• Fatura veya proforma fatura (PDF).

B) Nihai Kullanım Sertifikası (TPS-1083) başvuru içeriği

• Taahhütname/Başvuru Formu (Ek-2) – yetkili imzalarla,
• Nihai Kullanım Sertifikası + Türkçe tercümesi,
• Fatura veya proforma fatura (PDF),
• Nihai kullanıcı farklıysa: başvuru formunda nihai kullanıcı imza/kaşe.

Eksiklik tamamlama

Başvuruda eksik/çelişkili bilgi veya belge bulunması halinde Bakanlık 5 iş günü süre verir. Usule uygun olmayan başvurular değerlendirmeye alınmaz.

Onay çıktısı ve bildirim

• Onay elektronik ortamda yapılır; başvuru sahibine e-posta ile 23 haneli TPS belge numarası ve belge tarihi bildirilir.
• Ayrıca onaylı belgenin 1 fiziki nüshası başvuru sahibine gönderilir (her belge türü için 1 adet).
• Başvuru sahibi, onaylı belgeyi ihracatçıya ileterek ihracatçı ülke tarafındaki ihracat izni sürecinde kullanır.

Uygulamada Kritik Açıklama

Tebliğ, uyum açısından kritik bir ayrımı açık biçimde yapar:

• İthal Şehadetnamesi / Nihai Kullanım Sertifikası ve ithalat sonrası Tesellüm Teyidi Vesikası, ithalat izni değildir; gümrük işlemlerini tamamlamaz ve eşyanın kullanımından/kötüye kullanımından doğabilecek riskler için hukuki koruma sağlamaz.
• Bu belgeler, esasen ihracatçı tarafın ihracat lisans süreçleri içindir. Bu nedenle ithalatçı, Türkiye’de yürürlükte olan diğer dış ticaret/teknik düzenleme/izin ve kontrolleri ayrıca yönetmek ve gümrük aşamasında ibraz etmekle yükümlüdür.

Geçerlilik ve Hukuki Etki

• Her iki belgenin geçerlilik süresi: onay tarihinden itibaren 6 ay.
• Süre uzatımı yoktur.
• İhracatçı ülke tarafının işlem süresi, Türkiye’deki ithalat operasyonu açısından bu geçerlilik mantığını değiştirmez.
• Tesellüm Teyidi Vesikası bakımından, İthal Şehadetnamesinin geçerlilik süresinin dolmuş olması tek başına sınırlayıcı bir hüküm olarak kurgulanmaz (metindeki ifade bu yöndedir).

Uygulama Riskleri ve Kontrol Noktaları

• Tek Pencere/TPS beyan disiplini: Bildirilen 23 haneli belge numarası ve belge tarihi gümrük beyannamesinde 44 no’lu kutuya doğru girilmelidir.
• Sistem kayıt ön koşulu: İthalatçının gümrük sistem kayıtları yoksa Tek Pencere onayı aksayabilir; bildirim sonrası 5 iş günü içinde kayıt tamamlanıp Bakanlığa bilgi verilmesi beklenir.
• Tesellüm teyidi süreci: İhracatçı/ihracatçı ülke talep ediyorsa, ithalat sonrası teyit akışının (beyanname ve belge detaylarıyla) gümrükte doğru yürütülmesi gerekir.
• Serbest bölgeden Türkiye’ye girişler: Aynı kuralların uygulanacağı ayrıca dikkate alınmalıdır.
• Üçüncü ülkeye sevk senaryosu: Eşyanın üçüncü ülkeye gönderilmesi planlanıyorsa, ihracatçı/ihracatçı ülke kaynaklı izin/yetkilendirme yazısı ve ilgili bildirim akışları ayrıca yönetilmelidir; serbest dolaşımdaki eşya için 2003/12 gibi atıf yapılan rejimlere göre hareket edilir.

Yürürlükten Kaldırma ve Yürürlük

• İthalat: 2025/12 yürürlükten kaldırılmıştır.
• Tebliğ 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girer.
• Diğer mevzuatta 2025/12’ye yapılan atıflar, uygulamada 2026/12’ye yapılmış sayılır.

Uyum Değerlendirmesi

İthalat: 2026/12, bir “ithalat izin kolaylaştırması” değil; belge onayı ve iş akışı düzenlemesidir. Çift kullanımlı eşya ithalatında şirketlerin operasyonel olarak şu dört alanı standardize etmesi gerekir:

• Eşyanın ihracatçı tarafça dual-use kontrol kapsamına girip girmediğinin erken tespiti (liste/Genelge referanslarına göre),
• İthalatBİS’te doğru belge türü seçimi ve (1082/1083) eksiksiz e-imza başvurusu,
• Uzatılamayan 6 aylık geçerliliğe göre sözleşme/lojistik planlaması,
• Talep edilmesi halinde ithalat sonrası Tesellüm Teyidi Vesikası sürecinin ayrı bir kontrol listesiyle yönetilmesi,
• Ve en önemlisi: Bu belgeler diğer izinleri ikame etmediğinden, diğer tüm ithalat izin/uygunluk/teknik düzenleme yükümlülüklerinin paralel izlenmesi.

İlgili mevzuat dokümanına bakınız.