Otomotiv Motor Aksamlarında İthalatta Gözetim – Tebliğ No: 2026/14 (HS 8708.21.90.00.00)

Kapsam ve Teknik İçerik

Düzenleme aşağıdaki tarife pozisyonuna giren eşya için uygulanır:

• HS 8708.21.90.00.00 – Motorlu taşıtlara ait aksam ve parçalar (motorla ilgili; diğer)
• Referans birim kıymet eşiği: 12 USD/kg (brüt)

Kural: Gözetim, yalnızca kg başına beyan edilen birim kıymet 12 USD’nin altında kaldığında devreye girer. 12 USD/kg ve üzeri beyanlar gözetim belgesi zorunluluğu kapsamı dışındadır.

Gözetim Belgesi Zorunluluğu ve İthalat Prosedürü

Eşik altında beyan edilen ithalatlar, Ticaret Bakanlığı (İthalat Genel Müdürlüğü) tarafından düzenlenen geçerli Gözetim Belgesi olmadan tamamlanamaz.

Uygulama açısından kritik noktalar:

• Belge, beyanname tescilinden önce alınmalıdır.
• Belge numarası ve tarihi, beyannamede doğru şekilde beyan edilmelidir (uygulamada genellikle 44 no’lu kutu üzerinden).
• Gözetim belgesi zorunlu olduğu halde ibraz edilmezse gümrük işlemi yürütülemez; eşya OEM, aftermarket veya tamir-bakım amaçlı olsa dahi tescil/çekim aşamasında bloke riski vardır.

Başvuru ve İnceleme Süreci (Tek Pencere / e-Devlet)

Başvurular elektronik olarak yapılır:

• Tek Pencere Sistemi üzerinden (sanayi gözetim belge türü seçilerek) ve Tebliğ No: 2026/14 dayanak gösterilerek,
• Nitelikli elektronik imza ile tamamlanır,
• Alternatif olarak e-Devlet üzerinden de başvuru yapılabilir.

Elektronik başvurunun teknik olarak mümkün olmadığı hallerde, fiziki başvuru (belirlenmiş form ile) şirket kayıt belgeleriyle kabul edilebilir.

İnceleme aşamasında idare;

• asıl ticari fatura,
• ürün teknik tanımı (parça kodu/OEM referansı, kullanım yeri, araç/motor tipi, malzeme vb.),
• ürün spesifikasyonu/katalog,
• gerektiğinde ilave açıklama ve destekleyici belgeleristeyebilir. Eksiklik/tutarsızlık varsa belge düzenlenmesi askıya alınır.

Kıymet Açıklaması ve Uygulamada Pratik Yaklaşım

Tebliğ açıkça belirtir: Gözetim referans kıymeti, gümrük kıymeti değildir ve gümrük kıymetinin yerine geçmez. Genel gümrük kıymeti kuralları aynen uygulanır.

Buna rağmen, değer esaslı gözetim uygulamalarında pratikte şu yaklaşım mümkün olabilmektedir:

• Yurt dışı gider kalemleri (uluslararası navlun, sigorta, royalty varsa royaltie/telif, takım/kalıp giderleri, diğer kıymete giren yurt dışı giderler) gümrük kıymetine dahil edilerek nihai kıymetin 12 USD/kg eşiğinin üzerine taşınması.

Doğru kurgulanırsa, nihai kıymet eşiği aştığı için Gözetim Belgesi olmadan çekim mümkün olabilir.

Geçerlilik ve Hukuki Etki

• Gözetim belgeleri 6 ay geçerlidir.
• Belge bulunması, gümrük idaresinin kıymeti inceleme/yeniden değerlendirme yetkisini kaldırmaz.
• Buna karşılık, doğru ve güçlü kıymet dokümantasyonu, eşiğin meşru biçimde aşılması halinde belgesiz çekim ihtimalini artırır.

Uyum, Denetim ve Risk

Bu düzenleme, otomotiv yedek parçada “fiyat hassasiyeti + parçalı tedarik zinciri + kg bazlı eşik” nedeniyle özellikle düşük beyan riskini hedefler.

Başlıca risk alanları:

• Yanlış HS/GTİP seçimi (8708 içinde alt kırılımlar),
• Brüt ağırlık hesap/evrak uyumsuzluğu (packing list–fatura–beyan),
• Parça tanımının zayıf olması (motor parçası olduğu net değilse),
• Yurt dışı giderlerin eksik beyanı ve evrak tutarsızlığı,
• Sonradan kontrol ve denetimlerde kıymet unsurlarının savunulamaması.

Pratik aksiyon:

• sevkiyat bazında USD/kg birim kıymeti (fatura/ brüt kg) önceden hesaplayın,
• eşik altına düşüyorsa belgeyi tescilden önce planlayın,
• parça kodu/OEM referansı ve teknik tanımı dosyaya koyun.

Yürürlük

Tebliğ, yayımını izleyen 30’uncu gün yürürlüğe girer (31.12.2025 yayım esas alınarak fiilen 30.01.2026). Transit/pending sevkiyatları olan firmalar tescil tarihine göre risk planlaması yapmalıdır.

İlgili mevzuat dokümanı.