Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatı Tebliği (İthalat: 2026/9) – Uygulama Odaklı Uyum Değerlendirmesi

Kapsam

Bu Tebliğ, Serbest Dolaşıma Giriş rejimi kapsamında ithal edilecek kullanılmış veya yenileştirilmiş eşyanın ithalat izni/usul ve esaslarını düzenler. Sektörden bağımsız uygulanır; ancak uygulamada aşağıdaki başlıklar üzerinden ayrışır:

• Ek-1’de yer alan eşyalar (0970-TPS listesi)
• Sivil havacılık eşyası
• Deniz taşıtları ve ilgili ekipman
• Liste dışı eşyalar (olay bazında değerlendirme)
• Geçici ithalatın kesin ithalata dönüştürülmesi ve geçiş dönemi sevkiyatları ayrıca kapsamda ele alınır.

Zorunlu İthalat İzni (TPS)

• Serbest dolaşıma giriş kapsamında ithal edilecek tüm kullanılmış/yenileştirilmiş eşya için ön izin esastır.
• Uygulamada iki ayrı TPS izin kodu üzerinden süreç yürür.
• İlgili TPS izin referansı olmadan gümrük beyannamesi tescil edilemez.

Ek-1 (0970-TPS) Kapsamındaki Eşyalar – Temel Mantık

Ek-1’de yer alan eşyalar için Tebliğ, eşyanın grubu ve kullanım amacı üzerinden ayrım yapar:

Grup 1 – Belirli Eşyalar

• İthalata izin verilebilen eşyalar bakımından Tebliğ, şartları ve varsa kısıtları işletir.
• Tanımlanmış yaş sınırları bağlayıcıdır ve uygulamada sıkı değerlendirilir.

Grup 2 – Sivil Havacılık & Denizcilik Eşyası

• İzin için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından “Uygunluk Yazısı” aranır.
• Uygunluk onayı varsa, ilgili eşya bakımından asgari birim kıymet şartının uygulanmadığı yaklaşımı esas alınır.
• Eşya teknik olarak Grup 2’de görünse bile fiilen havacılık/denizcilik ekipmanı niteliği taşımıyorsa, (Grup 1’e de girmiyorsa) izin verilmemesi riski doğar.

Liste Dışı Eşya (0962-TPS) – Takdire Dayalı İzin

Ek-1 dışında kalan kullanılmış/yenileştirilmiş eşya için izin takdire bağlıdır. İthalat Genel Müdürlüğü; örnek olarak:

• ithalatçı profili,
• miktar ve ekonomik gerekçe,
• yurt içi arz imkânı,
• ekipmanın ekonomik ömrü ve verimlilik katkısıgibi unsurlar üzerinden değerlendirme yapar.

Bu nedenle başvuru öncesi gerekçelendirme ve teknik dosya kalitesi (ürün/tesis ihtiyacı, kapasite, alternatif analizleri, teknik raporlar vb.) belirleyici hâle gelir.

Geçici İthalat → Kesin İthalat Dönüşümü

Tebliğ üç senaryoyu netleştirir:

• Geçici ithalat sırasında “yeni” olan eşya → kesin ithalata izin (ek izin gerekmeyebilir).
• Ülkeye yeni girip süreçte kullanılan eşya → belirli şartlarda izin aranmaksızın dönüşüm yaklaşımı.
• Giriş anında zaten kullanılmış olan eşya → tam izin rejimine (m. 4–5) tabi.

Bu ayrım, özellikle denetim/sonradan kontrol aşamasında kritik bir kırılma noktasıdır; “giriş anındaki statü” ispatlanabilir olmalıdır.

Başvuru ve TPS İş Akışı

• Başvurular e-Devlet / Bakanlık e-hizmetleri üzerinden nitelikli elektronik imza ile yapılır.
• Sürecin kilidi, başvuruda doğru izin türünün ve doğru TPS kodunun seçilmesi ile belgelerin tutarlı olmasıdır.
• Eksik/çelişkili başvurular, uygulamada ret veya geçersizlik riskini büyütür.

Gümrük Kıymeti Ayrımı ve Uygulama Notu

Tebliğ, izin başvurusunda beyan edilen değerlerin, 4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamındaki gümrük kıymeti incelemesinin yerini tutmadığını açıkça ayırır.

• Gümrük idaresi, kıymeti inceleme/doğrulama/yeniden belirleme yetkisini korur.
• İzin verisi ile gümrükçe kabul edilen veriler arasında %5’e kadar tolerans tanınarak, belirli uyumsuzlukların işlemi otomatik kilitlememesi hedeflenir.

Geçerlilik ve Hukuki Etki

• İthalat izinleri 6 ay geçerlidir.
• Süre uzatımı yoktur.
• İthalat, yalnız izin sahibi tarafından yapılmalıdır.
• Bu şartlara uyulmaması, işlemlerin geçersizlik ve idari yaptırım riskini doğurur.

Yaptırım ve Uyum Riski

• İthalat izni, ürün güvenliği / teknik düzenleme / sektörel onay yükümlülüklerinin yerine geçtiği anlamına gelmez.
• Riskli alanlar:
• Uygulamada, idarenin önceki genel yazıları/görüşleri ve yerleşik yaklaşım, denetimde yön verici olmaya devam eder.

Yürürlükten Kaldırma, Yürürlük ve Geçiş

• İthalat: 2025/9 yürürlükten kaldırılmıştır.
• Yürürlük tarihi: 1 Ocak 2026.
• Geçiş hükmü: 1 Ocak 2026’dan önce yüklenmiş/sevk edilmiş eşya için, daha lehe olması şartıyla 15 Şubat 2026 tarihine kadar önceki rejimden yararlanma imkânı korunmuştur.

Uyum Değerlendirmesi

Bu Tebliğ, kullanılmış eşya ithalatını serbestleştiren bir metin değildir; izin temelli kontrollü modeli teyit eder. Şirketler açısından pratikte iki ana kontrol noktası öne çıkar:

• İthalat öncesi doğru kapsam/GTİP/nitelik tespiti: Ek-1 kapsamı mı, Grup 1 mi/Grup 2 mi, yoksa liste dışı mı? Yanlış kurgu, dosyanın baştan kilitlenmesine yol açabilir.
• Dosya kalitesi ve izlenebilirlik: Özellikle liste dışı ve yüksek bedelli yatırımlarda, teknik dosya ve ekonomik gerekçe zayıfsa izin riski artar.

Yüksek bedelli makine-teçhizat, gemi/denizcilik ekipmanı, havacılık eşyası ve liste dışı kalemlerde başvuru öncesi profesyonel uygunluk kontrolü (ürün niteliği, izin türü, belge seti, kıymet-yaş uyumu) operasyonel riski belirgin şekilde düşürür.

İlgili mevzuat dokümanına bakınız.