Karayolu Dışı Mobil Makinelerin İthalat Denetimi (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/2)

Kapsam

• Kapsama giren rejim: Serbest Dolaşıma Giriş
• Ürünler: Ek-2’de sayılan ve Ek-1’de belirtilen mevzuat çerçevelerine tabi karayolu dışı mobil makineler
• Kapsam dışı: Hariçte İşleme Rejimi kapsamında geri gelen eşya

Tebliğ; Ek-1’de sayılan düzenlemelerden bir veya birkaçı kapsamına giren makineleri hedefler (örneğin makine emniyeti, emisyon, gürültü, EMC gibi teknik rejimler).

Zorunlu Ön Koşul (Gözetim Değil, Ön İzin)

Bu Tebliğ, klasik anlamda bir ithalat gözetim belgesi getirmez. Bağlayıcı unsur şudur:

• Ek-2 kapsamındaki tüm makineler için İthalat Denetim Ön İzni zorunludur,
• İthalatın tamamlanabilmesi için ayrıca TAREKS referans numarası üretilir.

Uygulamada önemli nokta: A.TR dolaşım belgesi bulunsa dahi, Ek-2 makineler için ön izin alınmadan işlem yapılamaz.

Başvuru ve İnceleme Süreci

Bu Tebliğ, diğer birçok ÜGD tebliğinden farklı olarak iki aşamalı bir yapı öngörür:

1) İthalat Denetim Ön İzni (Zorunlu)

• Başvuru TAREKS üzerinden yapılır (e-Hizmetler).
• Firma kullanıcısı, “Ön İzin / Ürün Grubu Bazlı Başvuru” seçeneğini işaretler.
• Başvuru aşamasında belirli teknik belgeler yüklenir; Tebliğ Ek-3’te öngörülen bazı belgeler ise eşya Türkiye gümrük bölgesine girdikten sonra ayrıca denetim birimine sunulur.
• Kritik bütünlük kuralı: Yüklenen AB Uygunluk Beyanı (DoC), tip onayı veya test raporlarının yetkili ve gerçek merci tarafından düzenlenmediğinin tespiti hâlinde, diğer şartlar sağlansa dahi ön izin reddedilir.

2) Sevkiyat/Beyan Öncesi Parti Başvurusu

• Ön izin alındıktan sonra, her sevkiyat için TAREKS’te ilgili ithalat partisi süreci yürütülür.
• Kontroller, gümrük beyannamesi tescilinden önce tamamlanır.
• İlgili taşıma/gümrük belgeleri sisteme yüklenir ve süreç TAREKS üzerinden izlenir.

Gümrük Kıymeti ile İlişki

Tebliğ gümrük kıymeti belirleme veya denetleme amacı taşımaz; teknik uygunluk ve ürün güvenliği odaklıdır. Bununla birlikte:

• Fatura/proforma ve teknik belgeler uygulamanın temel girdileridir.
• Sahte, tahrif edilmiş veya gerçek düzenleyiciye ait olmayan belgeler, ürün kalitesinden bağımsız olarak ret ve yaptırım sonucunu doğurur.

Geçerlilik ve Hukuki Etki

• Olumlu sonuçlanan başvurular için üretilen TAREKS referans numarası, gümrük beyannamesinin 44 no’lu kutusunda beyan edilir.
• Referans numarası 1 yıl geçerlidir.
• Önemli hukuki not:TAREKS referansı, ürünün tamamen mevzuata uygun veya güvenli olduğunun kanıtı değildir; ithalatçı sorumluluğu 7223 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca devam eder.

Yaptırım ve Uyum Riskleri

Bu Tebliğ, özellikle inşaat ve endüstriyel makine ithalatçıları için yüksek operasyonel etkiye sahiptir:

• Ön izin zorunluluğu: Ek-2 kapsamındaki tüm makinelerde ön izin şarttır; ithalat planlaması bu süreyi içermelidir.
• Belge sahihliği: DoC/tip onayı/test raporlarının gerçekliği denetimin sert bir eşik noktasıdır.
• Risk esaslı yönlendirme: A.TR beyanı dahi fiziki muayeneye sevki engellemez; ayrıca A.TR’li işlemler de ön izne tabidir.
• Yaptırımlar: Yanıltıcı beyan, sahte belge veya ihlaller; 7223 sayılı Kanun, Gümrük Kanunu, Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı ve ilgili mevzuat kapsamında yaptırım doğurur.
• Kullanıcı/firma sonuçları: Firma kullanıcılarının yetkileri 1–12 ay askıya alınabilir; firmalar 1–12 ay süreyle sistematik fiziki muayeneye yönlendirilebilir.
• Sonradan kapsam tespiti: GTİP’in sonradan Ek-2 kapsamında olduğunun belirlenmesi hâlinde dosya escalasyona tabi tutulur; ürün güvensiz bulunursa değerlendirme olumsuz kabul edilir.

Yürürlükten Kaldırma ve Yürürlük

• ÜGD: 2025/2 yürürlükten kaldırılmıştır.
• Tebliğ 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
• Geçiş hükmü: Taşıma belgesi 1 Ocak 2026’dan önce düzenlenen veya bu tarihten önce gümrüğe sunulan eşyada, ithalatçı talep ederse 28 Şubat 2026 tarihine kadar eski Tebliğ hükümleri uygulanabilir (TAREKS başvurusu şartıyla).

Uyum Değerlendirmesi

2026/2 sayılı Tebliğ, ithalatçıdan ön hazırlığı öne çekmesini talep eder:

• Ürün kapsam analizi: Makinenin Ek-2’de yer alıp almadığı ve tabi olduğu rejimler (Makine Emniyeti / Emisyon / Gürültü / EMC vb.) netleştirilmeli.
• Ön izin planlaması: Eşya gelmeden önce tamamlanması gereken belge kontrol listeleri oluşturulmalı.
• Belge onay süreçleri: Tebliğde öngörülen durumlarda Ticaret Müşaviri/Ataşesi onayı gibi yurt dışı süreçler için sözleşme ve sevkiyat takvimine yeterli süre eklenmeli.
• TAREKS çıktıları nihai belge gibi görülmemeli: CE/DoC, tip onayı, emisyon ve gürültü belgelerinden oluşan ayrı ve güçlü bir teknik dosya denetim, piyasa gözetimi ve sonradan kontrol risklerine karşı muhafaza edilmelidir.

İlgili mevzuat dokümanına bakınız.