Çevrenin Korunması Amacıyla Kontrol Altında Tutulan Kimyasalların İthalat Denetimi (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/6)

Kapsam

Tebliğ, aşağıdaki eklerde yer alan maddelerin ve bunları içeren eşyaların, Serbest Dolaşıma Giriş, Dahilde İşleme, Gümrük Kontrolü Altında İşleme ve Geçici İthalat rejimleri kapsamında ithalatına uygulanır:

• Ek-1/A, 1/B, 1/C:Ozon tabakasını incelten maddeler (OTİM) ile bunları içeren veya bunlarla çalışan eşyalar (ithalat yasağı dâhil)
• Ek-2:Florlu sera gazları (HFC’ler dâhil) ve belirli karışımlar
• Ek-3/A:İthalatı yasaklanmış kimyasallar
• Ek-3/B:Sıkı koşullara tabi kontrol edilen kimyasallar
• İlgili belge ve uygulama ekleri:Ek-4 OTİM Kontrol Belgesi,Ek-5 HFC Kontrol Belgesi,Ek-6 Muafiyet Beyanı Kabul Yazısı vb.

Zorunlu İzin / Belge Rejimi

1) OTİM – Ozon Tabakasını İncelten Maddeler

Genel kural olarak;

• Ek-1/A kapsamındaki maddelerin ve
• Ek-1/B ile Ek-1/C’de yer alan (OTİM içeren veya bu maddelerle çalışan) eşyaların

ithalatı yasaktır.

Kontrollü OTİM ithalatı (istisna):Tebliğin 5. maddesinde açıkça sayılan bazı OTİM kimyasalları, yalnızca Bakanlık izni ile ve sadece belirli amaçlarla (örneğin bilimsel, laboratuvar, kritik kullanım) ithal edilebilir.

Bu kapsamdaki ithalatlarda OTİM Kontrol Belgesi (Ek-4) zorunludur.

2) F-Gazları / HFC’ler (Ek-2)

• Tek kullanımlık kaplar içindeki Ek-2 kapsamı maddelerin ithalatı yasaktır.(Laboratuvar / zorunlu kullanım istisnası hariç)
• Dökme hâlde (saf, kullanılmış, geri dönüştürülmüş veya geri kazanılmış) veya karışım olarak ithal edilen Ek-2 maddelerinde, HFC Kontrol Belgesi aranır. Bu belge, FARAVET başvurusu esas alınarak TPS üzerinden elektronik belge olarak düzenlenir.
• Kota uygulaması:Laboratuvar/zorunlu kullanım hariç olmak üzere, Ek-2 kapsamındaki ithalatlar yıllık ulusal kota sistemine tabidir ve Bakanlık tarafından yönetilir.

Özel uygulamalar:

• Dahilde İşleme Rejimi kapsamında (ihraç kayıtlı) HFC ithalatlarında Kontrol Belgesi aranmaz; bunun yerine Beyanname 44 no’lu kutuda sabit referans numarası beyan edilir. Ancak FARAVET kaydı yine zorunludur.
• GTİP 3827.69.00.00.12 için Tebliğ açıkça Kontrol Belgesi aranmayacağını düzenlemiştir.

3) Diğer Kısıtlı Kimyasallar (Ek-3/A ve Ek-3/B)

• Ek-3/A:Kural olarak ithalat yasaktır. Sadece Tebliğin 12. maddesinde tanımlanan son derece sınırlı istisnalar geçerlidir.
• Ek-3/B:İthalat genel olarak yasaktır. Ancak;

amaçlarıyla, Muafiyet Beyanı Kabul Yazısı (Ek-6) ile ithalata izin verilebilir.

Başvuru ve Değerlendirme Süreci

OTİM Kontrol Belgesi (Madde 7):Başvuru, ihracatçı ülkede ihracat işlemleri tamamlanmadan önce yapılmalıdır.Başlıca belgeler: OTİM formu, noter onaylı tercümeli proforma fatura, analiz belgesi, etiket/bandrol bilgileri (CAS numarası ve kimyasal adı dâhil) ve ödeme dekontu.

HFC Kontrol Belgesi / FARAVET (Madde 10–11):İthalatçılar, FARAVET üzerinden başvuru yapar; belge TPS üzerinden düzenlenir.

Gümrükte Uygulama ve Beyan Esasları

Gümrük beyannamesinin tescilinde, gümrük idaresi aşağıdaki belgeleri kontrol eder:

• Kontrollü OTİM ithalatında OTİM Kontrol Belgesi,
• Ek-2 kapsamındaki ithalatta HFC Kontrol Belgesi veya ilgili sabit referans numarası,
• Ek-3/A ve Ek-3/B kapsamındaki izinli ithalatlarda Muafiyet Beyanı Kabul Yazısı.

Uygulamada kritik hususlar:

• Kategori doğruluğu belirleyicidir (OTİM / Ek-2 / Ek-3 ayrımı).
• Kap türü, Ek-2 ithalatında doğrudan yasak veya istisna sonucunu doğurur.
• Belge zamanlaması, özellikle OTİM ithalatında ihracat öncesi tamamlanmalıdır.
• Kota planlaması, Ek-2 ithalatlarında ticari planlamanın ayrılmaz parçasıdır.

Geçerlilik ve Hukuki Etki

• OTİM Kontrol Belgeleri takvim yılı sonuna kadar geçerlidir ve uzatılamaz.
• HFC Kontrol Belgeleri de takvim yılı sonuna kadar geçerlidir, devredilemez ve fatura bazlıdır.

Yaptırım ve Uyum Riski

Bu Tebliğ, uygulamada yüksek riskli kabul edilir:

• Geniş kapsamlı ithalat yasakları,
• Amaç sınırlamaları (laboratuvar / kritik kullanım),
• Kota sistemi ve FARAVET entegrasyonu,
• Tescil aşamasında belge kontrolü nedeniyle anında bloke riski.

Sık karşılaşılan riskler:

• OTİM içeren eşyaların yanlış beyanla kapsam dışı gösterilmesi,
• FARAVET/TPS belgesi olmadan gelen Ek-2 sevkiyatları,
• Laboratuvar istisnasının kötüye kullanılması,
• HFC belgelerinin yeniden kullanılması veya devredilmesi.

Yürürlük

• ÜGD: 2025/6 yürürlükten kaldırılmıştır.
• Tebliğ 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Geçiş hükümleri kapsamında;

• Yürürlük tarihinden önce sevk edilen eşyalar 45 gün süreyle eski rejime tabidir.
• GTİP değişikliği nedeniyle Ek-3/A veya Ek-3/B kapsamına yeni giren bazı eşyalar için, yeni kontroller 28 Şubat 2026 tarihine kadar uygulanmaz (belirtilen sınırlamalar saklıdır).

Uyum Değerlendirmesi

İthalatçılar açısından uyum üç temel kontrol üzerine kurulmalıdır:

1. Yasak taraması (önce Ek-1 ve Ek-3),
2. Amaç + kap türü + kota yolunun doğru seçimi (özellikle Ek-2),
3. Sevkiyat öncesinde belge, TPS ve FARAVET uyumunun tamamlanması.

Takvim yılına bağlı geçerlilik ve kota yapısı nedeniyle, ithalat planlaması yıl bazlı yapılmalı; FARAVET başvuruları erken aşamada tamamlanmalı ve belge yönetimi fatura/sevkiyat bazında sıkı tutulmalıdır.

İlgili mevzuat dokümanına bakınız.