Çevrenin Korunması Amacıyla Kontrol Altında Tutulan Katı Yakıtların İthalat Denetimi (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/7)

Kapsam

Tebliğ, Ek-1’de listelenen katı yakıtların yalnızca Serbest Dolaşıma Giriş rejimi kapsamında ithalatına uygulanır. Genel kural olarak diğer gümrük rejimlerine uygulanmaz. Uygunluk modeli, eşyanın varışı sonrasında (veya varışla eş zamanlı) numune alma ve analiz yoluyla çevresel parametrelerin doğrulanması esasına dayanır ve serbest bırakma öncesinde tamamlanır.

Zorunlu İzin / Belge Rejimi

1) İthalatçı Kayıt Zorunluluğu

İthalat, yalnızca Katı Yakıt İthalatçı Kayıt Belgesine sahip firmalar tarafından yapılabilir.Kayıt; Bakanlığın Çevre İthalat/İhracat İzinleri Başvuru Sistemi üzerinden, ticaret sicil/oda kayıtları, vergi belgesi ve Bakanlıkça istenen taahhütname ile alınır.

2) Gümrükte Uygunluk Belgesi

Gümrük beyannamesinin tescilinde, aşağıdaki belgelerden biri bulunmak zorundadır:

• Katı Yakıt İthalat Uygunluk Belgesi (analiz sonucuna göre İl Müdürlüğünce düzenlenir), veya
• Katı Yakıt Muafiyet Yazısı (Bakanlıkça açıkça tanımlanan sınırlı muaf kullanımlar için).

Bu belgelerden biri olmadan gümrük işlemleri yapılamaz.

Başvuru ve Değerlendirme Süreci

Numune Alma Ön Başvurusu (İl Müdürlüğü)

Serbest dolaşıma giriş için numune alma sürecini başlatmak üzere ithalatçı, Bakanlık sistemi üzerinden aşağıdaki belgeleri sunar:

• Katı Yakıt İthalatçı Kayıt Belgesi örneği,
• Katı Yakıt İthalat Uygunluk Belgesi formu (iki nüsha),
• Yükleme analiz raporu (orijinal + yeminli tercüme; Bakanlığın her bir parametre için belirlediği sınır değerleri karşıladığını gösterir),
• İhracatçı fatura örneği + yeminli tercüme.

Numune Alma ve Laboratuvar Analizi

Numune alma, uluslararası gözetim şirketi tarafından; Bakanlık İl Müdürlüğü, gümrük ve ilgili tarafların dâhil olduğu bir komisyon yapısı içinde gerçekleştirilir.Analizler:

• Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlarda veya
• Bakanlığın belirlediği kamu laboratuvarlarında yapılır.

Sonuçlar İl Müdürlüğüne iletilir ve uygunluk durumuna göre Uygunluk Belgesi ya da Uygunsuzluk Yazısı düzenlenir.

İtiraz / Şahit Numune

Analiz sonucu uygunsuz ise, ithalatçı 7 iş günü içinde (masrafları kendisine ait olmak üzere) şahit numune analizi talep edebilir.Şahit numune de uygunsuz çıkarsa karar kesinleşir; numune alma/taşıma/koruma zinciriyle ilgili bir hata kanıtlanmadıkça yeni numune talep edilemez.

Uygulamada Önemli Hususlar ve Gümrük Beyanı

• Sertifika esaslı serbest bırakma: Uygunluk Belgesi (veya Muafiyet Yazısı) tescil anında hazır olmalıdır.
• Tek yığın – çoklu çekim: Tek bir yığın olarak depolanan bir partinin ilk çekimi, tüm yığını temsil eden analizle desteklenebilir; sonraki sertifikalar aynı analiz raporuna dayanabilir.
• Kullanım türü dönüşümü (sanayi/ısıtma/termik): Parametreler ısıtma amaçlı kullanımı karşılamazsa, uygun alternatif kullanım ve taahhütler risk azaltıcıdır.

Araç Üzeri İşlem (İstisnai Lojistik Yol)

Depo/ambar imkânı yoksa ve Ek-2 Bilgi Formu varıştan önce sunulmuşsa, yakıt araç üzerinde işlenerek yalnızca beyan edilen sahada depolanabilir.Analiz uygunsuz çıkarsa ve kullanım türü dönüşümü mümkün değilse, yakıt menşe/yükleme ülkesine veya üçüncü bir ülkeye iade edilir.

Geçerlilik ve Hukuki Etki

Rejim işlem bazlıdır: uygunluk, ithal edilen parti için numune ve analizle tevsik edilir; düzenlenen belge gümrük serbest bırakmayı destekler.İlave yükümlülük: Sanayi amaçlı ithalatlarda, teslimi izleyen 90 gün içinde fabrikaya teslim alındığını gösteren belge sunulmalıdır. Aksi hâlde, eksiklik giderilene kadar 6 ay süreyle yeni Uygunluk Belgesi başvuruları askıya alınır.

Yaptırım ve Uyum Riski

• Uygunsuzluk ithalatı durdurur: Uygunsuzluk Yazısı alan yakıt serbest bırakılmaz; ithalatçı masraflarıyla iade/üçüncü ülkeye transit edilir.
• Kısa itiraz süresi: Şahit numune için yalnızca 7 iş günü.
• Araç üzeri yolun sıkı kısıtları: Sertifika öncesi hareket, kullanım, satış veya işleme ciddi yaptırım riski doğurur.

Yürürlük

• ÜGD: 2025/7 yürürlükten kaldırılmıştır.
• Tebliğ 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
• Geçiş: Yürürlükten önce düzenlenen taşıma belgesi olan sevkiyatlar için 45 gün süreyle eski Tebliğ uygulanır; yeni Tebliğin lehe hükümleri saklıdır.

Uyum Değerlendirmesi

En sağlam uyum kurgusu:

• Geçerli İthalatçı Kayıt Belgesinin sürekliliği ve kurumsal veri güncelliği,
• Numune/analiz takvimine göre sözleşme ve sevkiyat planlaması (demuraj riskinin önlenmesi),
• İki katmanlı kanıt: yükleme analizi + Türkiye’de laboratuvar sonucu,
• Isıtma parametreleri tutmazsa alternatif kullanım planı ve taahhütlerin önceden hazırlanması,
• Araç üzeri yolun yalnızca son çare olarak değerlendirilmesi.

İlgili mevzuat dokümanına bakınız.